Pozew jest w postępowaniu cywilnym szczególnym rodzajem pisma procesowego. Szczególnym, bo jest to pismo w ogóle proces inicjujące, a zatem podstawa jego wszczęcia i dalszego procedowania. Z tego powodu, pozew nie tylko musi zawierać obowiązkowe elementy zwykłego pisma procesowego, ale i spełniać kilka warunków stawianych przez kodeks postępowania cywilnego.
Warunki te nie należą do wiedzy tajemnej, którą posiadają jedynie adepci i praktycy prawa. Są wskazane wprost w art. 187 k.p.c., który wraz z art. 126 k.p.c. dokładnie określają minimum, które musi zostać spełnione, by sprawie nadano bieg.
Obowiązkowe elementy pozwu – treść żądania i jego wysokość
Oprócz wcześniej wspomnianych elementów, które musi zawierać pismo procesowe, pozew powinien zawierać przede wszystkim dokładnie określone żądanie – czyli, krótko mówiąc, wskazanie tego, czego się w zasadzie od Sądu domagamy. Brzmi banalnie? Pozory mogą mylić – gdy zasiądziemy przed czystą, gotową do zapisania pozwem kartką, może okazać się, że ubranie naszych myśli w słowa wcale nie jest takie proste, jak by się wcześniej wydawało. Rzecz dodatkowo komplikuje się, gdy weźmiemy pod uwagę obowiązek wskazania „wartości przedmiotu sporu” – w bardziej skomplikowanych stanach faktycznych wymaga to przeprowadzenia wcale niełatwych obliczeń, dlatego także przy pisaniu pozwu przyda się doświadczenie z Królową Nauk.
Data wymagalności roszczenia
Data wymagalności roszczenia również jest elementem obligatoryjnym pozwu – w sprawach o zasądzenie roszczenia, a zatem na przykład w najpowszechniejszych sprawach o zapłatę. Oczywistym bowiem jest, że pozew nie może być przedwczesny, złożony na przykład przed upływem umówionego – bądź wskazanego – terminu zapłaty. Oznaczenie daty wymagalności roszczenia ma też istotne znaczenie dla wykazania chwili, od której dłużnik (pozwany) pozostaje w opóźnieniu bądź zwłoce za niespełnienie roszczenia – bez tego nie sposób bowiem obliczyć wysokości należnych odsetek.
Pozew musi zawierać uzasadnienie zasadności żądania
Nie chodzi przy tym o specjalnie wyodrębnioną część pisma, oznaczoną jako „uzasadnienie” (choć niewątpliwie pozytywnie wpłynie to na jego przejrzystość i czytelność. Kodeks wymaga jednak, by przytoczyć „fakty”, na których powód (czyli autor pozwu) opiera swoje żądanie. Należy zatem wytłumaczyć Sądowi, dlaczego racja jest po naszej stronie i nasze stanowisko powinno znaleźć odzwierciedlenie w wydanym wyroku. Pamiętajmy, że zgodnie z podstawową zasadą prawa cywilnego jest udowodnienie danego faktu przez osobę, która wywodzi z niego skutki prawne – jeżeli zatem nie dopełnimy temu obowiązkowi, nikt ani nie opracuje za nas stanu faktycznego sprawy, ani też nie zgromadzi w naszym interesie materiału dowodowego. Uzasadnienie naszego żądania powinno być zatem treściwe i wyczerpujące – przy czym nie oznacza to, że musi być długie. Jakkolwiek bowiem złożoność niektórych spraw wymaga rozbudowanego uzasadnienia, tak raczej nie należy podejmować prób zachwycenia Sądu własną erudycją – dla rozpoznania sprawy liczą się przede wszystkim okoliczności istotne, zaś zatopienie ich w potoku słów może negatywnie wpłynąć na ich czytelność. Piszmy zatem przede wszystkim tak, by być dobrze rozumianym – zaś powody do pochwały elokwencji zostawmy pisarzom.
Innym elementem, o którym wspomina k.p.c. są okoliczności, które uzasadniają właściwość sądu, do którego kierujemy pozew – nie mamy bowiem w tym całkowitej dowolności, gdyż procedura wymaga, by nasze żądanie było rozpoznane przez Sąd właściwy. Szerzej o tym czym jest właściwość Sądu oraz jakie elementy na nią wpływają, piszę w innym artykule, do którego lektury z tego miejsca zapraszam.
Fakultatywne elementy pozwu
Pozew składa się nie tylko z elementów obowiązkowych! Kodeks dopuszcza rozbudowanie go o dodatkowe elementy, jeżeli tylko posłuży to do realizacji interesu powoda. Autor pozwu może zatem w szczególności domagać się zabezpieczenia powództwa, nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenia rozprawy w nieobecności powoda. Nie bez znaczenia jest też możliwość powoływania konkretnych dowodów, spośród których art. 187 § 2 k.p.c. wyróżnia przede wszystkim przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, opinii biegłego oraz dokonanie oględzin – a także zażądanie od pozwanego bądź osób trzecich (w tym instytucji i osób prawnych) dowodów, które powód sam nie jest w stanie uzyskać. Pamiętajmy, że polska procedura cywilna skłania się ku przytaczaniu dowodów jak najprędzej, często przy pierwszej czynności w sprawie (tj. w pozwie czy odpowiedzi na pozew) – zaś istnieją nawet instrumenty, które nakazują Sądom pomijać zgłoszone ze zwłoką dowody jako spóźnione. Nie chowajmy zatem asów w rękawie – może się to bowiem skończyć porażką w sprawie, która była do wygrania. Powyższe omówienie to zaledwie telegraficzny skrót znacznie szerszego tematu, jakim jest pisanie i budowa pozwu. Życzę powodzenia wszystkim, którzy samodzielnie spróbują własnych sił w tej sztuce i zapraszam do kontaktu tych, którzy uznają, że czynność tę lepiej powierzyć profesjonalnemu pełnomocnikowi – do adwokata nie można bowiem zgłosić się „za wcześnie”, nietrudno jednak skontaktować się z nim „za późno”.
